internet -- kształcenie specjalne
ZASTOSOWANIE PROGRAMÓW KOMPUTEROWYCH
W ROZWOJU INTELIGENCJI DZIECKA
Bożena Bejnar-Slawow
Karolina Domagalska
Informatyka w Szkole, XVIII
Toruń, 18-21.09.2002
Wstęp
Program Organizacji Neurologicznej składa się głównie z trzech programów: fizycznego, fizjologicznego i intelektualnego. Uwzględnia tym samym całokształt rozwoju człowieka. Podejście to zakłada ścisłą zależność i współdziałanie pomiędzy trzema wymienionymi sferami. Na konferencji zostanie poruszony głównie program rozwoju intelektualnego. Chcielibyśmy przedstawić zasady działania programu oraz przykładowe sposoby jego realizacji z wykorzystaniem technologii komputerowej.
Podstawowe wiadomości teoretyczne
Dzieci niesprawne fizycznie nie mają takich możliwości edukacyjnych, jak ich zdrowi rówieśnicy. Każde z nich w mniejszym lub większym stopniu jest odizolowane od świata. Dzieci, które nie potrafią mówić, mają problemy z komunikacją, nie mogą wykazać, że czytają; dzieci, które mają problemy manualne nie piszą w tradycyjnym znaczeniu. Wszystko to je ogranicza i powoduje, że zasługują na indywidualne podejście pedagoga. Dzieci niesprawne intelektualnie nie mogą nadążyć za tempem nauki w szkołach, nauczyciele nie są w stanie poświęcić im dostatecznej ilości czasu.
Odpowiednio przygotowane Komputerowe Programy Inteligencji mogłyby służyć jako optymalny wykorzystania technologii komputerowej w dostarczaniu dziecku informacji. Począwszy od nauki czytania, matematyki kończąc na pomnażaniu wiedzy z wszystkich dziedzin obejmujących szkolną edukację.
Program Inteligencji, według organizacji neurologicznej, uwzględnia sposób, w jaki odbywa się przekaz informacji na poziomie neuronowym. Stosuje się go według zasady: intensywności, częstotliwości oraz czasu trwania bodźca sensorycznego, którym w tym przypadku jest cząstka (bit) informacji. Program bitów inteligencji został zapoczątkowany w Instytutach Osiągania Ludzkich Możliwości (IAHP) w USA, głównie przez Glenna Domana oraz innych, a także szczególnie dzięki matkom, które rzetelnie wykonywały zadawane programy inteligencji ze swoimi dziećmi.
Od kilku lat istnieją wstępne programy komputerowe, za pomocą których wszystkie dzieci mogą dążyć ku doskonałości intelektualnej.
Mózg, szczególnie młody neurologicznie, działa w sposób, który pozwala na maksymalne wchłaniania informacji w jak najkrótszym czasie. Dziecko roczne uczy się szybciej niż dziecko dwuletnie, a dwuletnie szybciej niż trzyletnie i tak dalej. Ponad 50 lat temu tego rodzaju stwierdzenie przez pioniera w rozwoju mózgu Glenna Domana brzmiało jak radykalne stwierdzenie. Dzisiaj jest to dobrze rozpoznanym faktem. Wiemy, ze dzieci mają niesamowitą zdolność przyswajania informacji. Dla dziecka nie ma znaczenia czy wskażemy palcem na kota i go nazwiemy, czy wskażemy palcem na obraz i powiemy "to jest Mona Liza, namalował ją Leonardo da Vinci". Zapamiętanie tych faktów opiera się jedynie na zasadach: częstotliwości tej informacji - ile razy powtórzymy zanim ono zapamięta; intensywności - czy głos nasz dociera do dziecka; czasu trwania danego bodźca - im szybciej, tym lepiej. Mózg jest zaprogramowany, aby wchłaniać informacje w bardzo szybkim tempie. Aby nauczyć dziecko, co to jest kot nie potrzebne jest istnienie mowy u niego. To, że ono nie będzie mogło powiedzieć kot nie znaczy, że nie wie, że to on.
Każde dziecko zadaje takie samo pytania, jakie zadają najwięksi naukowcy świata. Małe dzieci potrafią nauczyć się absolutnie wszystkiego, co jest im przedstawione w jasny, konkretny i radosny sposób. [Glenn Doman]
W IAHP dzieci, na programie intensywnego leczenia, jak i intensywnego rozwoju (w przypadku dzieci zdrowych), potrafią czytać w kilku językach, rozwiązywać złożone problemy matematyczne i przewyższają ogólną wiedzą swoich rówieśników. Programy Inteligencji są na wielu poziomach. Rozpoczyna się na początkowych, które będą pokazane podczas konferencji, następnie są rozbudowane do programów Rozwiązywania Problemów. Programy nie są stosowane wyłącznie w celu wzbogacenia wiedzy u dziecka, ale służą również do motywacji motorycznej. Mózg nabiera innych wartości, może lepiej dokonywać porównań i połączeń informacji, lepiej syntetyzować i analizować fakty. Pojęcie i dotyczy wszystkich ścieżek sensorycznych: wzroku, słuchu, dotyku, węchu i smaku. Jest to zależne od miejsca uszkodzenia: śródmózgowia, kory mózgowej. Mózg rośnie i rozwija się za pomocą Programów Inteligencji.
Każdy pedagog wie, że istnieją ograniczenia czasowe w pracy z dziećmi z problemami w nauce. Każdy chciałby mieć więcej czasu do pracy, rozumiejąc, że tylko za pomocą częstości powtarzania pewne dzieci maja szanse nauczenia się faktów. Komputerowe Programy Inteligencji rozwiązują w dużej mierze ten problem. Takie rozwiązanie może być przeniesione w środowisko domowe, gdzie dziecko uczy się lub rozwiązuje zadanie domowe za pomocą komputera. Program Rozwiązywania Problemów będzie tu szczególnie przydatny.
Programy Inteligencji bez użycia komputera robią własnoręcznie matki lub wolontariusze, którzy wiedzą jak zrobić dobry "bit". Produkują tysiące takich materiałów wycinając obrazki i klejąc na kartonach. Komputer może pomóc w tych działaniach i przyspieszyć czy uefektywnić tę pracę. Bit inteligencji powinien być wyizolowaną cząstką informacji, mającą bardzo istotne cechy. Winien być:
Program Inteligencji jest oparty o krótkie trwanie informacji, powtarzane często w ciągu dnia. Używane są głównie ścieżki sensoryczne słuchu i wzroku. Materiały są dostosowywane do potrzeb każdego dziecka indywidualnie lub w zależności od problemu dziecka. Program reprezentuje namiastkę tego, czym jest w rzeczywistości, lecz mimo minimalizacji stanowi ogromną możliwość osiągania potencjału każdego dziecka i chociaż sam w sobie nie rozwiąże innych problemów fizycznych i fizjologicznych u naszych dzieci, to jednak potrafi stanowić lepszą jakość ich życia.
Komputerowe Programy Inteligencji są biernym programem sensorycznym, kończącym się na aktywnym Programie Rozwiązywania Problemów. Program może stanowić wspaniałe uzupełnianie pedagogów w ich pracy z dziećmi.
Praca z dzieckiem
Michał ma 9 lat, ukończył druga klasę szkoły podstawowej. Na początku jego szkolnej edukacji powstał program nauczania, napisany w oparciu o program nauczania zintegrowanego, realizowany w jego szkole. Program zakładał między innymi wykorzystanie dostępnych na rynku programów multimedialnych dla dzieci. Pierwsze spostrzeżenia przyszły bardzo szybko. Michał tylko początkowo wykazywał zainteresowanie nimi, jednak niewiele z nich uczył się.
Podstawową wadą tych programów jest za bardzo rozbudowana animacja. Postacie przeważnie są umiejscowione w bajkowym, kolorowym otoczeniu, mają niewielkie rozmiary. Dzieci z porażeniem mózgowym mają zawsze w mniej lub bardziej widoczny sposób uszkodzony wzrok, (mają słabą konwergencję), dlatego nie widzą wyraźnie. Obrazy prezentowane w programach multimedialnych szybko się zmieniają, są niewielkie. Dziecko, jeśli czegoś nie widzi dokładnie, nie jest tym zainteresowane. Michała przyciągały wesołe melodie, opowieści, jednak po jakimś czasie program zaczynał go nudzić. Czuł się zmęczony wytężaniem wzroku i nadążaniem za akcją.
Fakty, które mogliśmy mu przekazać w jasny i czytelny sposób znajdowały się w bitach. Michał w ten sposób pochłania wiedzę, bez animacji odciągających uwagę w typowych programach edukacyjnych. Ma bity z różnych kategorii. Jest geografia, biologia, sztuka, historia itd. Przedstawiane są kilka razy dziennie. Wiadomości do bitów czerpane są z książek popularnonaukowych, encyklopedii, książek szkolnych.
Dajemy mu szanse rozwiązywania problemów, pokazując konkretne bity - zadajemy proste pytania dając mu przy tym okazje do dobrej zabawy. Staramy się zachować entuzjazm i spontaniczność. Nigdy nie wykonujemy programu, jeśli Michał nie ma nastroju. Najczęściej jednak, bardzo chętnie do tego podchodzi. Wszystkie zaplanowane działania są nastawione na sukces Michała. Motywacja jest produktem sukcesu [Glenn Doman].
Wprowadzenie do jego edukacji bitów przedstawianych w formie programu komputerowego znacznie ułatwiło pracę. Wykorzystanie możliwości komputera sprawiło, że oszczędzamy czas na tworzenie bitów kartonowych. Przygotowanie programu w wersji komputerowej wymaga jednak dużej precyzji. Obraz musi być duży, jednoznaczny i prawdziwy. Nie mogą to być obrazy animowane. Konstruując ten program należy zwrócić uwagę na jego atrakcyjność i dostosować go do aktualnych potrzeb dziecka. Można umieścić pytania, efekty dźwiękowe. Nigdy jednak nie zapominając o kontakcie pedagoga z dzieckiem, który powinien być obecny w czasie prezentacji.
W sytuacji, kiedy Michał posiada dostosowaną do swoich potrzeb klawiaturę może sam ustalać tempo programu, jednak zawsze jest w obecności innej osoby. Korzystając z oryginalnych programów z IAHP mamy dodatkową korzyść, ponieważ Michał słucha nazewnictwa w języku angielskim. Komputer wykorzystujemy także w nauce pisania i czytania. Korzystając z specjalnej nakładki na klawiaturę Michał uczy się pisać dużą czcionką, doskonaląc się manualnie. Czyta wyrazy zapisywane na ekranie.
Podsumowanie
Program Rozwoju Inteligencji jest stosowany od wielu lat z powodzeniem u wielu dzieci. Stosowanie go jednak jak dotąd ograniczało się do warunków domowych i wykonywali je głównie przeszkoleni rodzice.
Warto, aby wreszcie poznało je środowisko nauczycieli. Uważamy, że szczególnie w wersji komputerowej może mieć doskonałe zastosowanie w szkole. Jest to możliwe do realizacji podczas zajęć indywidualnych z jednym uczniem lub w klasach integracyjnych, które mają dwóch pedagogów w czasie lekcji. Zaletą takiego systemu jest to że wykonanie jednej sesji pokazywania bitów z uczniem to zaledwie kilka sekund. Jeśli dołączymy do tego program rozwiązywania problemów, będzie to kilka minut. Warto więc zacząć stosować omawiany tu program. Nie zapominajmy, że program jest częścią całego systemu podejścia do dziecka, o czym wspominano na wstępie.
Michał oraz inne dzieci uczone w ten sposób osiągają sukces. Uczą się bawiąc - to dla nich wspaniała gra, musimy tylko dać im szanse w nią grać.
Literatura
Bożena Bejnar-Slawow
bbslawow@yahoo.com
Karolina Domagalska
mikri@polnet.cc
Zobacz także:
Tekst publikowany na Stronie Dzieci za zgodą autorów (Bożena Bejnar-Slawow, Karolina Domagalska) oraz redaktora materiałów konferencyjnych (Macieja M. Sysły).
